Đạo đức là gì? Khái niệm chuẩn mực đạo đức xã hội là gì?

Rate this post

Chúng ta luôn được dạy rằng, sống là phải biết trước, biết sau, làm người thì phải có nhân phẩm, đạo đức tốt. Hai chữ đạo đức đã trở thành bài học theo mỗi người suốt cuộc đời, trở thành một trong những yếu tố tạo nên giá trị con người. Nhưng để hiểu được đạo đức là gì và ý nghĩa của đạo đức trong cuộc sống thì không hề đơn giản.

1. Đạo đức là gì và các khái niệm cần biết về đạo đức

Để sống có đạo đức, trước hết chúng ta phải hiểu đạo đức là gì và các khái niệm liên quan.

1.1 Khái niệm đạo đức là gì?

Tất cả chúng ta đều đã nghe những lời phán xét như “người này đạo đức” hoặc “người đó không có đạo đức”. Vậy đạo đức là gì?

Đạo đức là một từ Hán Việt được sử dụng thường xuyên trong cuộc sống để nói lên tư cách và phẩm giá của một con người. Đạo đức được hiểu như sau:

  • Đạo là con đường, con đường được hiểu rộng ra là phương hướng, con đường dẫn con người đến những điều tốt đẹp.
  • Đức hạnh là đức tính tốt, những điều tốt đẹp thuộc về ý nghĩa và tư duy. Hiểu rộng ra là những đức tính tốt, làm những việc đúng với lương tâm, không trái với luân thường đạo lý.

Theo nghĩa hẹp, đạo đức được nhìn nhận ở mỗi cá nhân con người, là nét đẹp trong lối sống, văn hóa của mỗi người.

Theo nghĩa rộng, đạo đức được nhìn dưới góc độ cộng đồng, xã hội là những quy tắc, chuẩn mực, chuẩn mực được chấp nhận.

Đạo đức là gì và vai trò của nó trong cuộc sống 1


Qua cách hiểu trên có thể thấy, đạo đức là một bộ phận của nhân cách và tạo nên giá trị của con người. Là hệ thống các nguyên tắc, chuẩn mực được xã hội thừa nhận nhằm đánh giá, điều chỉnh hành vi, các mối quan hệ giữa con người với nhau, giữa con người với xã hội.

Đạo đức chi phối hành vi cá nhân thông qua niềm tin, truyền thống cá nhân và sức mạnh của dư luận.

Khi còn ngồi trên ghế nhà trường, môn Đạo đức là môn học dạy chúng ta những điều hay, lẽ phải trong cuộc sống, định hướng cho chúng ta trở thành người tốt, sống có ích cho xã hội.

Ngoài thực tiễn cuộc sống, đạo đức được dạy thông qua những bài học thực tế, trong đó giá trị của con người được đánh giá thông qua những phẩm chất của đạo đức.

Xem thêm: Học cách tử tế để tạo nên sức mạnh to lớn trong xã hội

1.2 Đạo đức tiếng Anh là gì?

“Ethic” và “hical “trong tiếng Anh đều có nghĩa là đạo đức. Nhưng mỗi từ sẽ có một ý nghĩa và cách sử dụng khác nhau. Đặc biệt:

  • “Đạo đức”: được dùng để chỉ những quy tắc ứng xử văn minh, những chuẩn mực đạo đức xã hội được đặt ra.
  • “Đạo đức”: là hệ thống niềm tin của cá nhân về đạo đức, đồng thời là quan điểm tốt và xấu của một hoặc một nhóm người về một sự việc hoặc một hành động nào đó.

1.3 Chuẩn mực đạo đức là gì?

Đạo đức là gì và vai trò của nó trong cuộc sống 2


Chuẩn mực đạo đức được hiểu là hệ thống các nguyên tắc, quy tắc đạo đức được mọi người thừa nhận và trở thành khuôn mẫu, thước đo để xem xét, đánh giá, điều chỉnh hành vi của con người trong xã hội, hướng con người đến chân, thiện, mỹ.

Chuẩn mực đạo đức không được ghi lại dưới dạng văn bản hay bộ quy tắc đạo đức, mà chỉ tồn tại dưới dạng truyền miệng, thông qua các bài học thực tiễn và được truyền từ đời này sang đời khác.

Nhờ các chuẩn mực đạo đức mà con người biết cách nhìn nhận, đánh giá và xem xét lại hành vi của mình trước khi thực hiện bất kỳ hành vi xã hội nào.

Xem thêm: 340 câu ca dao, tục ngữ hay và sâu sắc về đạo lý

2. Cấu trúc của đạo đức

Đạo đức là gì và vai trò của nó trong cuộc sống 3


Đạo đức là một hiện tượng xã hội có cấu trúc phức tạp bao gồm: ý thức đạo đức, hành vi đạo đức và các quan hệ đạo đức. Muốn hiểu đạo đức là gì cũng như bản chất của đạo đức, trước hết cần phải nắm vững các bộ phận cấu thành nên đạo đức.

2.1 Ý thức đạo đức

Trong cấu trúc của đạo đức, thành phần đầu tiên phải kể đến là ý thức đạo đức.

Ý thức đạo đức được hiểu là ý thức của con người về hệ thống các nguyên tắc, chuẩn mực hành vi phù hợp với các mối quan hệ đạo đức và chuẩn mực xã hội hiện có. Ý thức đạo đức còn bao gồm cả những tình cảm, tình cảm đạo đức của con người.

Nói một cách cụ thể hơn, ý thức đạo đức là bộ phận nhận thức của con người, là sự thể hiện thái độ của con người trước cử chỉ, hành động, việc làm của mình với những chuẩn mực xã hội đã đặt ra trước đó.

Nhờ có đạo đức, chúng ta có thể điều chỉnh hành vi của mình trở nên đúng đắn hơn, tốt đẹp hơn.

2.2 Hành vi đạo đức

Một phần không thể thiếu của cấu trúc đạo đức là hành vi đạo đức.

Hành vi đạo đức là hành vi, cử chỉ, hành động của con người trong các mối quan hệ xã hội phù hợp với những chuẩn mực, giá trị đạo đức được cộng đồng thừa nhận.

Hành vi đạo đức do ý thức đạo đức điều chỉnh, ý thức đạo đức thuộc về nhận thức đúng sai nhằm điều chỉnh hành vi đạo đức phù hợp với chuẩn mực xã hội.

2.3 Quan hệ đạo đức

Quan hệ đạo đức là quan hệ xã hội, tác động qua lại giữa con người với nhau hoặc giữa cá nhân với xã hội về phương diện đạo đức. Nó cũng có thể di chuyển, thay đổi và sở hữu hai đặc tính: tính tự giác và tính tự nguyện.

Xem thêm: Xoay quanh một khái niệm tiêu biểu của triết học: Ý thức xã hội là gì?

3. Chức năng của đạo đức

Đạo đức là gì và vai trò của nó trong cuộc sống 4


Cũng như các hình thái xã hội khác, đạo đức cũng có chức năng riêng nhằm mục đích giải quyết hài hoà các mối quan hệ xã hội, hướng con người đến những chuẩn mực đạo đức phù hợp với lợi ích chung của xã hội. tập thể xã hội.

Chức năng của đạo đức bao gồm: chức năng giáo dục, chức năng điều chỉnh hành vi và chức năng nhận thức.

3.1 Chức năng giáo dục

Một người nhận thức đạo đức dựa trên giáo dục. Thông qua giáo dục, đạo đức góp phần hình thành quan điểm, quy tắc, chuẩn mực đạo đức ở mỗi người và từ đó làm cơ sở để chúng ta đánh giá các hiện tượng xã hội và hành vi của cá nhân. chuẩn mực đạo đức hay không, đồng thời quyết định khả năng lựa chọn thực hiện hành vi của mỗi người.

Chức năng giáo dục của đạo đức sẽ giúp mỗi người tự nhận thức và điều chỉnh hành vi của mình để đáp ứng yêu cầu của chuẩn mực xã hội, hướng con người đến những điều tốt đẹp Chân – Thiện – Mỹ.

3.2 Chức năng điều chỉnh hành vi

Chức năng cơ bản và quan trọng nhất của đạo đức là chức năng điều chỉnh hành vi.

Dựa trên những chuẩn mực xã hội, đạo đức sẽ giúp điều chỉnh hành vi của con người phù hợp với những yêu cầu và quy tắc trong các mối quan hệ xã hội. Đạo đức điều chỉnh hành vi của con người chủ yếu theo hai cách:

  • Sử dụng sức mạnh của dư luận xã hội để cổ vũ, động viên những đối tượng có đạo đức, hành vi tốt, đồng thời nghiêm khắc phê phán, lên án những hành vi thiếu đạo đức làm ảnh hưởng đến người khác, cộng đồng.
  • Thông qua phương thức tự nguyện, chủ thể tự giác điều chỉnh hành vi của mình dựa trên các chuẩn mực đạo đức.

3.3 Chức năng nhận thức

Với tư cách là một hình thái xã hội, đạo đức có chức năng nhận thức. Chức năng nhận thức thể hiện ở chỗ, đạo đức sẽ giúp con người nhận thức được hành vi của mình là phù hợp với chuẩn mực xã hội, từ đó giúp điều chỉnh hành vi của mình.

Các chức năng nhận thức của đạo đức bao gồm nhận thức và tự nhận thức.

Xem thêm: Lương tâm giá bao nhiêu? Tôi phải làm gì để lương tâm nhẹ nhàng và thanh thản?

4. Vai trò của đạo đức

Đạo đức là gì và vai trò của nó trong cuộc sống 5


Bác Hồ đã từng nói “Có tài mà không có đức là người vô dụng. Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó ”.Qua lời Bác Hồ dạy, có thể thấy đạo đức có vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi người. Sau khi tìm hiểu đạo đức là gì, chúng ta có thể phần nào thấy được vai trò của đạo đức ở các khía cạnh sau:

4.1 Đối với cá nhân

Đạo đức góp phần điều chỉnh hành vi của con người phù hợp với các chuẩn mực xã hội một cách tự nguyện trên quy mô lớn.

Đạo đức giáo dục lòng nhân ái, vị tha, hoàn thiện nhân cách của mỗi người, hướng con người đến những điều tốt đẹp.

Đạo đức góp phần tạo nên giá trị của mỗi cá nhân.

4.2 Đối với xã hội

Đạo đức góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.

Chuẩn mực đạo đức của dân tộc thể hiện bản sắc dân tộc trong quan hệ quốc tế, là cơ sở để mở rộng quan hệ trao đổi giá trị văn hóa giữa các dân tộc, quốc gia.

Xem thêm: Những câu nói hay về đạo đức khiến chúng ta phải suy ngẫm

5. Sự khác biệt giữa đạo đức và pháp luật là gì?

Đạo đức là gì và vai trò của nó đối với cuộc sống 6


Đạo đức và pháp luật đều là hệ thống các quy tắc xử sự chung, là những chuẩn mực xã hội để điều chỉnh hành vi của con người phù hợp với lợi ích xã hội. Tuy nhiên, có sự khác biệt giữa luật pháp và đạo đức.

5.1 Nguồn gốc hình thành

Chuẩn mực đạo đức được hình thành từ kinh nghiệm sống, tâm tư nguyện vọng của con người và được truyền miệng. Pháp luật do Nhà nước ban hành thông qua các văn bản dưới luật.

5.2 Phạm vi điều chỉnh

Đạo đức là gì và vai trò của nó trong cuộc sống 7


Phạm vi của đạo đức rộng hơn luật. Đạo đức chi phối mọi hành vi của con người, bao trùm mọi lĩnh vực của thế giới tinh thần. Pháp luật chỉ điều chỉnh những quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ, điều chỉnh những hành vi liên quan đến chế độ xã hội và Nhà nước.

5.3 Các biện pháp đảm bảo thực hiện

Đạo đức điều chỉnh hành vi của con người không mang tính ép buộc mà trái lại hoàn toàn tự nguyện thông qua sự phán xét của xã hội và lương tâm con người.

Pháp luật điều chỉnh hành vi của con người thông qua bộ máy Nhà nước đảm bảo thực hiện bằng các phương thức quyền lực Nhà nước như giáo dục, tuyên truyền để cưỡng chế chế tài.

Mỗi chúng ta hãy hiểu rõ đạo đức là gì cũng như tầm quan trọng của đạo đức để trong quá trình sống điều chỉnh hành vi của mình phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội, góp phần hoàn thiện bản thân và cống hiến cho xã hội. xã hội.

Nguồn ảnh: Internet

Thuc Quyen

Leave a Reply

Your email address will not be published.